Chương trình sách giáo khoa phổ biến: Bất cập từ khâu biên soạn.

Tuy nhiên, theo Chủ nhiệm Văn phòng QH Nguyễn Hạnh Phúc và Chủ nhiệm Ủy ban luật pháp của QH Phan Trung Lý, để không giẫm lên vết xe đổ của những lần soạn sách giáo khoa tốn không sao nhiêu tiền của, công sức vừa qua, cần mạnh bạo xóa bỏ quy trình soạn chương trình SGK bây chừ

Việc soát, đánh giá phải được thực hiện nghiêm chỉnh, chặt đẹp ngay từ mỗi bài kiểm tra thẳng thớm, hằng ngày trên lớp đến các bài rà cuối năm, cuối cấp. GS Đào Trọng Thi cho rằng, chương trình SGK phải được thiết kế lại. Nội dung đào tạo cho sinh viên sư phạm cần sớm được điều chỉnh theo hướng phối hợp đồng bộ 3 nhân tố là kiến thức chuyên môn, kỹ năng sư phạm và đạo đức nghề. Phần giáo dục Pháp luật (lớp 12) là cấp thiết nhưng hiện nay lại thiên về lý thuyết khiến HS khó hiểu và dễ chán, cần có minh họa bằng các tình huống thực tiễn để HS thực hiện.

Để cân đối giữa dạy chữ - dạy người, GDCD phải được coi là môn học thắt trong chương trình giáo dục phổ quát.

Việc thực hành soát, đánh giá ở nhiều nhà trường giờ còn hình thức và áp đặt, không tạo được động lực cho người học và người dạy một cách thực chất. Đặt quá cao như hiện khiến học trò không hấp thụ được, thầy giáo không dạy được. Ông Nguyễn Thành Kỳ, nguyên Trưởng phòng Giáo dục phổ biến (Sở GD-ĐT Hà Nội):   Đổi mới từ các trường sư phạm   Với đề án đổi mới chương trình, SGK thì cần chuẩn bị điều kiện về trường lớp, trang thiết bị, đồ dùng học tập.

Theo Bộ trưởng Bộ GD-ĐT, thời gian qua, tiền đầu tư cho chương trình giáo dục phổ quát tăng đều qua mỗi năm, nhưng nếu chia đều cho số trường đã có và 250 trường xây thêm hàng năm trên toàn quốc thì quá nhỏ giọt. Quan điểm các chuyên gia và thực tế đều khẳng định đây là môn học có vai trò quan yếu trong việc hình thành tư cách HS, song so với các môn học khác, thời lượng học của môn GDCD lại khá khiêm tốn.

Cách làm ngược này khiến thay vì xây dựng một chương trình chuẩn, đồng bộ, thống nhất giữa các cấp học, lớp học, môn học với những tiêu chí, tiêu chuẩn, yêu cầu năng lực, kiến thức cụ thể cần đạt được trước khi tiến hành viết sách giáo khoa thì mới chỉ xây dựng được chương trình khung để các tác giả cứ vào đó viết sách.

Đề nghị đặt ra trong việc xây dựng chương trình, SGK mới nói chung, với môn giáo dục công dân (GDCD) nói riêng là bớt giáo điều, hàn lâm và đề cao việc vận dụng kiến thức được học vào giải quyết các vấn đề trong thực tại. Đây là những điều kiện cơ bản đảm bảo cho hiệu quả đổi mới chương trình, SGK. Tán thành với ý kiến này, nhưng Chủ nhiệm Ủy ban về các vấn đề từng lớp của QH Trương Thị Mai cũng cho rằng, thiết kế được một chương trình, một bộ SGK tốt là rất quan trọng đảm bảo thành công trong việc phát triển giáo dục phổ biến.

"Đoàn giám sát cũng cần chỉ rõ trách nhiệm của các cơ quan, tổ chức đã để xảy ra những yếu kém trong xây dựng chương trình sách giáo khoa hiện giờ và giải pháp khắc phục, để QH có cơ sở ban hành Nghị quyết về đổi mới cơ bản và nâng cao chất lượng giáo dục phổ quát từ năm 2015" - đó là ý kiến của Chủ nhiệm Văn phòng QH Nguyễn Hạnh Phúc.

Đây là việc làm liên hệ, vì vậy trong quá trình khai triển cần phải có đổi mới cách tiếp cận theo hướng khẩn trương nhưng cẩn trọng và không được thoát ly thực tế. Chưa kể, các bài giảng còn nặng về lý thuyết, thiếu thực tại và sáng tạo nên không thu hút được học sinh. Sau khi có SGK đưa vào dạy thí nghiệm mới xác định chuẩn chương trình và phê chuẩn, ban hành chương trình chuẩn nhà nước.

Nhiều trường phổ biến chuyên do sức ép của cơ chế thị trường cũng như của phụ huynh và học trò nên đã chú trọng luyện thi đại học theo khối A, B, C nhiều hơn nhiệm vụ bồi bổ, phát triển thiên tài, chưa phát hiện được chính xác những học trò có khiếu, khiến mục tiêu đào tạo tuấn kiệt trở thành mờ nhạt.

Cô giáo Cao Khánh Ngân (Trường THPT Nhân Chính, quận Thanh Xuân):   Bớt giáo điều, đề cao áp dụng   Đổi mới chương trình, SGK không ngoài mục tiêu đào tạo đời công dân có đủ trí, đức. Cần bổ dưỡng phụ thân về chương trình SGK mới, đổi mới công tác đánh giá HS. Chừng nào chưa tổ chức lấy ý kiến rộng rãi của đông đảo các nhà khoa học, nhà giáo, nhất là giảng sư dạy trung học cơ sở và trung học phổ thông cho dự thảo chương trình - sách giáo khoa, thì một bộ sách mới ra đời sẽ có nhiều nguy cơ bị cộng đồng đào thải.

Chương trình, SGK điều chỉnh cũng cần bớt đi những nội dung không cần thiết với HS phổ biến như phần triết học (lớp 10), phần kinh tế (lớp 11).

Theo tôi, việc đổi mới phải lấy hệ thống trường sư phạm làm nòng cột, vì đây là "cỗ máy cái" đào tạo, tẩm bổ đội ngũ thầy giáo - những người can dự trực tiếp tới yêu cầu đổi mới chương trình, SGK. Chương trình sách giáo khoa hiện còn diễn tả nhiều bất cập. Phải coi hàng ngũ kiền sư phạm là lực lượng chủ công cần được huy động, tham dự đóng góp ý kiến và đầu tư thỏa đáng.

Kết quả thẩm tra cho thấy, hiện khối lượng kiến thức biểu lộ trong SGK còn nặng so với khả năng tiếp thụ của học sinh, có sự trùng, nặng về truyền thụ kiến thức mà chưa quan hoài nhiều đến đoàn luyện kỹ năng, nhân cách cho các em. Quy trình này cũng góp phần tạo ra thất bại của chương trình phân ban THPT, khi SGK phân ban đã soạn xong, dù phát hiện những bất cập nhưng vẫn phải đưa vào thực hiện.

"Cỗ máy cái" có chuẩn thì mới cho ra nhiều đay giỏi. Bộ trưởng Bộ Tài chính Đinh Tiến Dũng đánh giá, Luật thương chính hiện hành chưa cho phép cơ quan thương chính thực hiện việc truy đuổi, bắt giữ hàng hóa buôn lậu, chuyển vận trái phép qua biên thuỳ di chuyển từ trong địa bàn hoạt động của hải quan ra ngoài địa bàn.

Cùng ngày, UBTVQH đã bàn thảo về Dự thảo Luật thương chính (sửa đổi). Ảnh: Thanh Hải Điều này đã gây ảnh hưởng tới tính thống nhất, chặt chẽ, lô gích, khiến cả bố và học sinh đều lúng túng. Do thiếu kinh phí?   Trước những nhận xét, đánh giá của Đoàn giám sát, Bộ trưởng Bộ GD-ĐT Phạm Vũ Luận tuy dấn bất cập nhưng cho rằng phần đông tồn tại nêu trên là do… thiếu kinh phí.

Phó chủ toạ QH Uông Chu Lưu nhận định, đổi mới chương trình SGK giáo dục phổ thông cần bắt đầu từ giảm lý thuyết, tăng thực hành. Do vậy đợt đổi mới chương trình, SGK tới cần làm một cách toàn diện, hệ thống gồm tuốt các nhân tố để bảo đảm chất lượng.

Ngành giáo dục cần tạo điều kiện nhiều hơn nữa để từng lớp dự vào công việc xây dựng SGK. Hồng Hạnh. Việc lồng ghép các nội dung giáo dục về môi trường, an toàn liên lạc, dân số, sức khỏe sản xuất vị thành niên, giới tính, kỹ năng sống, phòng tồi tệ tầng lớp ma túy… vào các môn học chưa nhuần nhuyễn và linh hoạt, dẫn đến quá tải.

Tiến sĩ Nguyễn Tùng Lâm (chủ toạ Hội Tâm lý giáo dục Hà Nội):    Cần tập hợp đổi mới cách rà, đánh giá HS   Theo tôi, trong khi nối hoàn thiện nội dung chương trình, SGK, vấn đề cần tập kết khai triển ngay là đổi mới cách kiểm tra, đánh giá HS chứ không nhất mực phải chờ đến khi thực hành chương trình, SGK mới.

Thành ra, trong một số trường hợp đã dẫn đến mất nhịp chống chọi chống buôn lậu, chuyên chở hàng hóa trái phép qua biên thuỳ. Khởi hành từ thực tiễn này, việc ban soạn thảo bổ sung quy định thẩm quyền của lực lượng kiểm soát thương chính được truy đuổi liên tiếp trong trường hợp có căn cứ xác định hàng hóa tẩu tán do đối tượng phạm tội buôn lậu mà có là hợp lý.

Chính vì vậy, chưa có một chương trình xuyên suốt từ tiểu học đến THPT. Nhiều thiết bị thể nghiệm môn hóa học phải bỏ không vì không có tiền mua hóa chất, nguyên nguyên liệu để dạy và học thực nghiệm cũng rất thiếu thốn… Nhưng, nhiều quan điểm cho rằng nhược điểm rất lớn trong việc cách tân chương trình SGK là thiếu sự san sẻ thông tin với xã hội mà "đóng cửa làm với nhau".

Đó là Hội đồng chỉ đạo nhà nước được thành lập muộn so với các ban chỉ đạo cấp học. Nhưng cũng cần phải chuẩn bị các điều kiện về cơ sở vật chất và hiệp khả năng của hàng ngũ phụ thân. Không có tổng chỉ huy, thiếu lực lượng chuyên trách và thiếu cơ chế điều hành, phối hợp để đảm bảo vận hành thống nhất tuốt tuột quá trình biên soạn. Tuy nhiên, UBTVQH yêu cầu làm rõ mức độ của việc truy đuổi, nếu không nêu chi tiết, dễ dẫn đến chồng chéo hoạt động giữa các cơ quan chức năng.

Thực hiện theo quy trình ngược  Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa Giáo dục Thanh thiếu niên và Nhi đồng của QH, GS Đào Trọng Thi - Trưởng đoàn giám sát nhận định, mặc dầu Bộ GD-ĐT đã đưa ra giải pháp tình thế nhằm giảm tải chương trình học thông qua việc bỏ bớt một số mục, bài trong SGK nhưng cách thực hiện chưa khoa học.