Mẹ mới nhất và con gái.

Thảng hoặc con vạc đi ăn đêm lại cất tiếng kêu thảng thốt. Khi con mang dòng máu của anh, cũng là lúc con nhận được một sự thật rằng người đàn ông này đã có gia đình. Mẹ đứng trong buồng nhìn ra. Bà ngoại bảo: - Đừng yêu những người qua sông. Mẹ kể về người thứ ba. Đáp mà nghe cay xè mũi, chỉ muốn chạy ra bờ sông, úp mặt vào gió sông để khóc. Sinh nhật con, mẹ đi đưa đò từ mờ sáng.

Đêm ấy đoàn nghệ sĩ lặng lẽ ra đi. Khi ấy mẹ đôi mươi, đẹp như những bông hoa muống biển, tím đến ngắt trời. Vẫn một dáng ngồi quay mặt vào sông, nước mắt mẹ chảy dài. Con gái thấy dáng mẹ ngồi như núi vọng phu mà thương. Đò vắng người sang, sông Hồng chảy thầm lặng một dải… Bạn bè hỏi: - Sao nhà chỉ có hai mẹ con? Con gái cười: - Ba tao đi vắng.

Đoàn của những người nghệ sĩ nghiệp dư không dừng lại ở bất cứ nơi đâu quá năm ngày.

* * * Mẹ vẫn mê mải với những chuyến đò, sạp vải của con gái vẫn hẩm vào những ngày mưa. Đêm ấy, con gái bỏ đoàn lặn lội ngược về với bến đò và người mẹ già hao gầy trong chờ mong.

Có tiếng ai đó gọi với từ trên bến xuống: - Cho tôi qua đò với. Có những điều ta cần phải biết đến tận cùng nhưng cũng có điều ta quên nó thì sẽ tốt hơn.

Cuộc sống đã trôi qua mờ nhạt rất lâu rồi, tiếng vạc ăn đêm, tiếng sông vỗ vào tiếng thở dài của mẹ cứ ám ảnh và xoáy sâu vào tâm tưởng con gái.

Cái tuổi nông nổi và bồng bột của mẹ ngày xưa…”. Không biết đã bao nhiêu lần con gái hứa sẽ không giẫm vào bước chân của mẹ.

Hình như mẹ chờ ai… Anh theo đoàn nghệ sĩ nghiệp dư đến thị xã biểu diễn. Con không còn đủ dũng mãnh để rong ruổi theo anh những cuộc hành trình vô tận. Thiên nhiên con thấy mình có lỗi hết sức. Chắc hẳn con lại giải đáp: “Ông ngoại và cha con đi vắng”. Từng ấy năm bươn trải trên những chuyến đò, nuôi nấng con gái bằng những nỗi đau giấu lặng.

Anh cáng đáng hậu cần cho đoàn thiết đãi thanh niên dựng rạp một bữa cháo gà. Từ đấy, hai mẹ con càng ít nói với nhau hơn.

Mẹ quay mặt vào tường thở dài, rồi đêm chìm vào tĩnh lặng. Không đỗ đại học thì học cao đẳng hoặc trung cấp. Cố giấu nhịp tim đang đập mạnh, cố giấu chút thẹn thùng, sợ hãi nhưng Hình như trái tim nhạy cảm của người mẹ đã nhận ra.

Con gái xin mẹ đi từ chiều để kết hợp thanh niên mấy xóm lo bán vé. Người ấy đã dời xa bến sông này đúng ngày này của mười tám năm về trước. Hài lòng để sống tốt hơn. Mắt vời vợi buồn. Anh nắm tay con gái thật chặt: - Đi theo anh nhé! Lời mời mọc đến một thế giới xa xăm, thần diệu làm cho mọi nỗi sợ hãi, dè dặt trong con tan biến.

Từ sự xốc nổi và cái thú ngông cuồng của tuổi xanh. Lần sau con gái không bao giờ dám ngỏ lời như thế nữa.

“Cha con là lính thông tin đóng quân ở bên kia sông Hồng. Sau những cuộc hò hẹn chóng vánh trên chiếc đò lợp lá, con đã ra đời trong bao nỗi ác nghiệt của đời vì không có bóng dáng người cha. Chắc hẳn mẹ vẫn ngồi cửa đợi. Áp tai xuống giường, còn cảm nhận được cả hơi thở, tiếng cựa mình của dòng sông hiền hòa. Mẹ quen cha từ những lần sang sông ấy.

Thế là một dải cát trắng hiện ra, biển xanh biêng biếc đến hết sức, bất tận. Con gái đóng sạp vải rồi hấp tấp lên nhà văn hóa. Xin lỗi con, nếu con muốn biết về một người thứ ba thiếu vắng trong gia đình mình lâu nay thì hãy đọc tiếp những gì mẹ viết”. Lúc con gái đặt lưng xuống giường, mẹ nhắc khéo: - tuồng như con gái có chuyện gì vui thì phải. Đây có phải chính là sự thật mà con gái muốn biết từ lâu, sự thực về sự ra đời của con trên bến sông này.

Đôi lúc muốn hận thù một ai đó nhưng không làm được. Anh vừa trổ tài thổi nấu vừa bày trò trêu cho mọi người vui. Đêm ấy con gái không về. Mẹ không biết đấy, tiền chở đò thuê của mẹ không đủ trả tiền thuê nhà chứ đừng nói tiền học, tiền ăn mẹ ạ. Đừng hỏi mẹ cha con đang ở đâu? Điều ấy chính mẹ cũng không biết. Mẹ chỉ mong con gái đừng bao giờ bước theo dấu chân lầm lỗi của mẹ.

Đêm ấy sau khi đã hoàn tất mọi công tác chuẩn bị, con vẫn còn nấn ná ở lại. Mẹ đem lòng yêu cha con từ cái ánh nhìn sâu hun hút đầy hấp lực. Phải thoát khỏi bến sông với những chuyến đò và sạp hàng không tìm thấy nổi một niềm vui nhỏ bé. Như những con cá bạc quẫy động một vùng sông rồi lại bơi đi. Nhưng khi thức dậy, con gái đã thấy trên bàn có một lọ hoả hồng đỏ và một bức thư. Muốn quên một ai đó cũng không làm được.

Đã có lần ngập ngừng con gái bảo: - Hay mẹ tái giá đi. Mẹ ngồi yên lặng quay mặt vào sông, gió thổi bên tai ù ù, mưa giăng, cuộn đỏ dòng phù sa như một dải lụa màu uốn qua thị xã.

Con cứ ở nhà mà lông bông thế này mẹ lo lắm. Mẹ cứ nói con thế… Mẹ cười dàn hòa, nhưng bụng vẫn lo cho con gái. Con người ta đi hết cả đời mà có khi vẫn còn lỡ lầm. Giọt máu của người đàn ông ấy đang lớn dần trong con, rồi con sẽ được làm mẹ, để đến khi đứa con nhỏ biết hỏi “Sao nhà mình chỉ có ba người?”. Con gái hát hay nên được bầu làm đội trưởng đội văn nghệ xóm Đò, hãn hữu mấy đứa lại tụ hợp nhau tại quầy hàng vừa bán hàng vừa tập văn nghệ.

Cho đến năm con gái mười tám tuổi. Con trải lòng mình vào thế giới mà con gái chưa bao giờ đến, nó như một khu vườn cổ tích nhiều hoa lá, nó tắm đẫm trong con cái mơ ước được bước đến những thế giới lạ xa mà vô cùng đẹp đẽ.

Con gái không biết nên thương hay giận mẹ. Anh bảo: - Không ngờ con gái làng Đò lại xinh và dịu dàng đến thế. Con gái nghĩ thương mẹ nên mấy lần nỉ non: - Mẹ đừng lo cho con nhiều, con lớn rồi mà… Mẹ quay mặt vào bát ngát gió, thở dài: - Biết thế nào là khôn lớn. “Con gái yêu của mẹ! Sinh nhật thứ mười tám của con mẹ mang đến cho con một món quà chua xót. Con gái cứ như bị hút hồn bởi nụ cười, ánh mắt và cả cái tính hài hước ấy, cho đến khi hai ánh mắt gặp nhau thì con gái hình như đã quên cả lời mẹ dặn.

Nên tối thứ bảy nào, con gái đi giao lưu văn nghệ là mẹ ở nhà cũng hết đứng ngóng lại ngồi trông. Con gái mười tám rồi. Mà cứ tình hình này thì mẹ nghĩ con nên đi ôn rồi năm sau thi lại. Con gái gập vội bức thư lại, một cảm giác hoang mang, lo sợ rất lạ đang chiếm lấy con.

Mỗi người giữ một sự câm lặng cho mình. Con gái đi mãi vẫn không thấy một thế giới mà con gái vẫn từng mơ tưởng. Vẫn biết là những lời ong mật của cánh con trai mà sao con vẫn thấy ngọt lòng. Hôm đầu đến, lạ nước lạ cái nên cả đoàn nhờ chi đoàn thanh niên tìm giúp chỗ dựng rạp. Người nữ giới nếu tìm thấy một bến đỗ bình yên thì sống cũng bõ một kiếp người.

Đấy là bức thư đầu tiên mẹ viết dành riêng cho con gái. Mẹ chờ cửa đấy. Tối thứ bảy, Nhà Văn hóa thanh niên của thị xã có tổ chức các chương trình văn nghệ cho thanh thiếu niên sum họp các xóm giao lưu. Mà con cũng đâu có lang bang, mẹ thấy không, một mình con mà quản được cả hai sạp hàng.

Nhưng con đã biết học cách bằng lòng từ mẹ. Lần nào chở đò xong, trở về nhà mẹ nhìn cảnh mấy đứa cứ lúng liếng, hát hò là mẹ lại thở dài: - Sao mấy đứa không lo mà làm ăn, hoặc rỗi rãi thì cũng lên thư viện của thị xã mà đọc sách báo. Ái tình cũng không đủ lớn để ràng buộc một người đàn ông đã có vợ con. Tiếng gọi đò đã cất lên mấy lần mà mẹ vẫn tĩnh lặng, như thể mẹ vẫn đang chờ một người nào đó… Truyện ngắn của Tạ Đức An.

Ngày nắng thì đông người vào ra, những ngày mưa hai mẹ con lầm lũi một già một trẻ. Mỗi ngày mẹ vẫn chở cả đôi chục chuyến đò, lần nào trở về bờ, mắt mẹ cũng ầng ậc nước.

Chưa khi nào con gái lại thương mẹ nhiều đến thế. Anh bảo: - Em có muốn nghe những câu chuyện của anh không? Câu chuyện về vùng quê anh, về những chân mây xa tít tắp. Con gái không còn buồn nhiều như những ngày xưa nữa. Bao giờ con gái về đến nhà rồi mà mẹ vẫn chưa hết lo.

Nghe thấy cả những bồi hồi khó tả… Sau đêm diễn trước hết. Mười tám năm qua mẹ bỏ nhà trong xóm ra bến sông này trở dạ sinh con.

Con vờ vịt thở đều đều và chìm sâu vào giấc ngủ. Đêm diễn thứ hai, đoàn sắp đồ để đi. Đoàn nghệ sĩ và thanh niên thị xã giao lưu rất nhanh rồi bắt tay vào công việc. Con gái mếch lòng, nói dỗi: - Con đi học thì mẹ nuôi thế nào được. Lúc ấy cái thèm khát được yêu, được sống một cuộc sống khác cứ cháy bùng trong con.

Để rồi mười tám, hai mươi năm sau, có thể con lại ngồi viết cho đứa con thân thương của mình một bức thư như mẹ đã viết cho con. Con gái nhìn sông Hồng chảy lặng một dòng mẹ thương thân mẹ chẳng khác gì thân cò, thân vạc.

Còn kẻ lạc lối như mẹ thì chỉ mang cái đau xót một đời. Mẹ nghe thì cũng thấu nhưng vẫn dặn: - Xong buổi biểu diễn phải về nhà ngay. Phải chăng con gái đã yêu anh từ lúc ấy… Mẹ vẫn ngồi tựa cửa chờ con. Nếu còn có người yêu mẹ. Nhưng chung cuộc lại có một đứa trẻ nữa được sinh ra mà không biết bố nó là ai.

Có phải vì con khờ dại… Tối ấy khi trở về, mẹ vẫn ngồi cửa đợi con. - Con gái học xong Trung cấp Dược, mở một quán bán thuốc ngay bên bờ sông Hồng, sau này lại lấy mỗi chợ bên sông để mở thêm cửa hàng bán vải. Con gái ơi! Mẹ là đứa con hư không biết nghe lời người lớn.

Hàng ngày cha có nhiệm vụ sang bên này sông, chạy vào mấy quả đồi để đào hầm thông tin, giao thông.

Vì đoàn hứa sẽ ủng hộ trại trẻ mồ côi trong thị xã một phần ba số tiền thu được, nên thanh niên đoàn tụ cũng phải có bổn phận giúp sức với người ta. Hiếm gió thổi mùi phù sa nồng nồng, âm ấm.