Nhóm tác giả nhà báo Lê Tuyết, Nguyễn Mỹ Hà, Đàm Thị Hoa, Đỗ Việt Nga (Đài Tiếng nói Việt Nam hàng ngày – VOV), Đoạt giải A, Giải Báo chí nhà nước lần thứ VII: Lịch sử được kể bằng những câu chuyện đời thường

Sự cộng hưởng của sức mạnh tập thể Sự cộng hưởng của sức mạnh tập thể từ lãnh đạo đến các đồng nghiệp của chúng tôi trong nước và cả nước ngoài cùng với sự tham gia nồng nhiệt của khán thính giả trong chương trình phát thanh đặc biệt đó đã tạo nên sự thành công ngày bữa nay. Quả thật chúng tôi chỉ là người đại diện đón nhận phần thưởng này, mọi sự suy tôn đều có công sức của nhiều người, của một guồng quay công việc không mệt mỏi cho một chương trình đầy ý nghĩa, sâu sắc và nhân văn… - Nhóm tác giả đã nhấn mạnh điều đó ngay khi bắt đầu san sẻ, trải lòng về công việc, về tác phẩm đoạt giải. +Quả thực khi nghe chương trình Phát thanh này trong một tiếng đồng hồ (nằm trong tổng thể chương trình 14 tiếng), tôi nghĩ ngay đến người viết kịch bản: công phu đến từng sự kiện, chỉn chu đến từng chi tiết và chính xác đến từng câu chuyện… Hẳn là công việc trước nhất này phải sức ép nhiều lắm? - Nhà báo Mỹ Hà:Quả đúng như vậy, rất sức ép và tưởng như vượt quá sức mình. Tôi phải tham khảo các tài liệu có được trong thư viện, thẳng thớm lui tới những hiệu sách quen và tham khảo quan điểm chuyên gia, các đồng nghiệp lớn tuổi để có được một kịch bản tổng thể cho cả 4 cụm chương trình diễn ra từ 5h sáng đến 19h tối. Cùng 3 đồng nghiệp nữ thực hiện trót cụm chương trình thứ 3, chúng tôi nằm trong một guồng quay đầy ắp kiến thức lịch sử, tái hiện một thời bom đạn vừa đau thương vừa hào hùng của dân tộc. Do vậy từ kịch bản phải công phu, từng chi tiết, bố cục, cách thể hiện… song song, những khách mời phải là những nhân vật đặc sắc, có tầm trí tuệ để bàn về vấn đề, đủ độ sâu văn hóa để nói về câu chuyện lịch sử, cũng phải đủ sự dí dỏm, trải nghiệm, từng trải để tạo nên sự sinh động cho bàn tròn bàn bạc…Hoặc ngay cả phóng sự cũng phải đặc biệt, các phóng viên thường trú phải khoảng kì công các nhân chứng của cách đây 40 năm, các thính giả tham dự chương trình cũng phải sàng lọc rất kĩ… Nhóm tác giả đoạt giải. + Để tái hiện cục diện lịch sử những năm tháng đó, chi tiết hay sẽ là “nút thắt” tạo nên sức hấp dẫn. Việc tuyển lựa chi tiết cho chương trình này thế nào, thưa các nhà báo? - Nhà báo Lê Tuyết:Đúng vậy, nhiều chi tiết cộng lại sẽ tạo thành sự kiện. Để vẽ lại cục diện bằng những câu chuyện, bằng cách nói trên radio phải có được càng nhiều chi tiết hay càng tốt. Trong một hệ thống kiến thức ngồn ngộn về lịch sử, chúng tôi thận trọng tuyển lựa hết sức kĩ lưỡng chi tiết cho chương trình. Bắt đầu chương trình bằng một phóng sự tái hiện lại khung cảnh đổ nát ở Khâm Thiên, ở Ngọc Hà (Hà Nội), tiếp đến là sự cam go trên bàn thương thuyết… Đặc biệt, hai vị khách mời của cụm chương trình, nhà báo Hà Đăng và ông Trịnh Ngọc Thái - nguyên thành viên đoàn thương lượng Paris đã góp phần quan trọng cho thành công của chương trình. Câu chuyện với nhiều chi tiết khôn cùng đắt giá của 40 năm trước, trong cuộc đàm phán lịch sử kéo dài gần 5 năm ở Paris (Pháp) được kể lại cảm giác sinh động như vừa mới hôm qua. Người kể nhớ đến từng chi tiết nhỏ, con số nhỏ và dí dỏm đến mức khiến cho buổi bàn tròn vừa có sự hồi hộp của thế trận thương thảo, vừa đầy ắp thơ và tiếng cười trong những câu chuyện rất khích, đời thường. Ngoại giả, trong chương trình còn có sự xen kẽ những phóng sự của phóng viên hiện trường tại Pháp, Mỹ... Thính giả luôn đồng hành với chúng tôi +Tôi ấn tượng với sự “xen kẽ” này bởi các tác giả đã huy động sức mạnh tập thể ở nhiều nước để có được những nhân chứng quan yếu. Câu chuyện kết nối này cụ thể thế nào, thưa chị Việt Nga? - Nhà báo Việt Nga:Tôi là người chịu bổn phận trong việc liên tưởng với các phóng viên thường trú tại nước ngoài. Dù chương trình phát thanh đặc biệt này diễn ra vào ngày 29/12/2012, nhưng từ tháng 09/2012 tôi đã bắt đầu việc đàm luận với họ. Các anh, chị phóng viên thường trú đã làm rất nhiều việc trong vài tháng liên tục để có được những sản phẩm có thời lượng chỉ vài phút đóng góp vào chương trình. Quả tình nếu thiếu họ thì sẽ không có được tác phẩm sinh động, nhiều chiều và cảm động như vậy. Nhà báo Nhật Quỳnh, thường trú tại Mỹ, nhà báo Thùy Vân, thường trú tại Pháp, nhà báo Điệp Anh, thường trú tại Nga…là những trợ thủ đắc lực trong việc cỡ nhân chứng, phỏng vấn nhân chứng…và hẳn nhiên có muôn nghìn những trở ngại khó khăn mà họ đã vượt qua được. Điều đặc biệt của chương trình chính là sự tụ họp được các nhân chứng, từ hai phía, không chỉ ta mặc cả những người bên kia chiến tuyến. Phê chuẩn câu chuyện bây chừ mới kể của những nhà nghiên cứu, những người dự trực tiếp các trận đánh năm xưa làm nên câu chuyện lịch sử sinh động, gần gũi và thuyết phục. +Viết về đề tài lịch sử đã khó, huống hồ lại làm một chương trình trực tiếp kéo dài cả tiếng đồng hồ, đích thực là một vấn đề. Làm thế nào để kéo thính giả ngồi trước radio, nghe từ đầu đến cuối một chương trình lâu đến như vậy? - Nhà báo Mỹ Hà:Đúng như bạn nói và bạn cứ hình dung thế này nhé: Thực tại, quá khứ đan xen, tôi và người dẫn chương trình Hoàng Dũng cố dẫn dắt câu chuyện một cách tự nhiên như đời thường vậy. Câu chuyện gắn với đời thường để người ta có thể sống được với nó, người ta cười khóc, cảm động được với từng câu chuyện của những con người thật từng sống qua thời gian đó. Và thú hơn nữa là suốt cả tiếng đồng hồ, thính giả luôn đồng hành với chúng tôi bằng việc tham gia vào đáp câu hỏi, phát biểu nghĩ suy trực tiếp trên sóng radio. +Kéo thính giả vào cuộc, chương trình mang tính tương tác cao… Nhưng với những vấn đề lịch sử, xưa nay chinh phục những người trẻ tuổi không hề dễ dàng! Nhà báo Đàm Hoa nghĩ sao về điều này? - Nhà báo Đàm Hoa:có nhẽ trong nhóm làm việc, tôi thuận tiện hơn vì dù sao chăng nữa cũng sinh ra vào đúng thời gian diễn ra sự kiện kí hiệp định Paris. Và cho nên khi làm chương trình tôi như sống lại những ngày tháng được học về lịch sử năm xưa, trau dồi thêm nhiều kiến thức nữa. Tôi nghĩ những người trẻ bữa nay cũng vậy. Trong suốt thời gian phát sóng chương trình phát thanh đặc biệt này, chúng tôi đã nhận được 945 cuộc điện thoại từ thính giả trực tiếp dự và bày tỏ cảm xúc khi nghe chương trình trong đó có rất nhiều người trẻ. Họ nói rằng, họ rất xúc động, thậm chí có thể khóc lên khi nghe về chiến tranh, về mất mát, về sự kiên cường của lớp lớp cha anh… Họ nói, chương trình như một cách học lịch sử rất hay, rất huých, rất dễ chinh phục vì đã chạm được đến xúc cảm, tư duy của mỗi người… +Vâng, xin cảm ơn nhóm tác giả! Hà Vân(thực hành)